فولاد a182- فولاد آلیاژی-قیمت فولاد آلیاژی-فروش فولاد آلیاژی-فولاد آتشخوار

فولاد A182

فولاد آلیاژی ASTM A182؛ استاندارد طلایی اتصالات فورج شده در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

مقدمه

در صنایع مدرن نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاهی، اتصالات و قطعاتی که در معرض دماهای بسیار بالا، فشارهای شدید و محیط‌های خورنده قرار دارند، باید از استحکام و مقاومت کافی برخوردار باشند. استاندارد ASTM A182 / ASME SA182 که توسط انجمن آمریکایی آزمون و مواد (ASTM International) تدوین شده است، معتبرترین و جامع‌ترین مرجع برای مشخصات فنی قطعات فورج شده آلیاژی و استنلس استیل مورد استفاده در سیستم‌های تحت فشار، دما بالا و محیط‌های خورنده محسوب می‌شود . این استاندارد پس از ASTM A105 (برای فولاد کربنی)، مهم‌ترین استاندارد اتصالات فورج شده در صنعت نفت و گاز جهان است .

ASTM A182 طیف گسترده‌ای از گریدهای فولاد آلیاژی (نظیر سری کروم-مولیبدن) و فولادهای زنگ‌نزن آستنیتی، دوبلکس و مارتنزیتی را پوشش می‌دهد . در این مقاله، به بررسی جامع زیرمجموعه‌های اصلی سری آلیاژی این استاندارد یعنی F5، F9، F11، F22 و F91 می‌پردازیم که از پرکاربردترین و استراتژیک‌ترین فولادهای آلیاژی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی ایران و جهان هستند. این گریدها همگی از دسته فولادهای کم کربن با استحکام و مقاومت حرارتی ویژه بوده و هر یک برای کاربردهای خاصی طراحی و بهینه‌سازی شده‌اند.

فولاد آلیاژی A182 F5 (۵Cr-۰.۵Mo)

ترکیب شیمیایی و خواص

فولاد A182 F5 که با نام ۵Cr-۰.۵Mo نیز شناخته می‌شود، نخستین بار در سال ۱۹۵۵ با حداکثر کربن ۰.۱۵ درصد به استاندارد ASTM A182 اضافه شد تا با سایر محصولات استاندارد مانند لوله، اتصالات جوشی و پیچ‌ها هماهنگ باشد . ترکیب شیمیایی این گرید شامل ۴ تا ۶ درصد کروم، ۰.۴۴ تا ۰.۶۵ درصد مولیبدن و حداکثر ۰.۱۵ درصد کربن است . کروم موجود در این آلیاژ مقاومت به اکسیداسیون و خوردگی در دمای بالا را بهبود می‌بخشد، در حالی که مولیبدن استحکام و مقاومت به خزش (Creep) در دماهای بالا را افزایش می‌دهد . منگنز این فولاد بین ۰.۳۰ تا ۰.۸۰ درصد بوده و سایر عناصر مانند فسفر و گوگرد نیز در حداقل ممکن کنترل می‌شوند تا جوش‌پذیری و چقرمگی بهبود یابد .

خواص مکانیکی و دمای کاری

فولاد F5 دارای حداقل استحکام تسلیم ۲۷۵ مگاپاسکال و حداقل استحکام کششی ۴۸۵ مگاپاسکال می‌باشد. حداکثر دمای کاری این گرید در سرویس پیوسته حدود ۶۵۰ درجه سانتیگراد است . این آلیاژ برای کاربردهایی که نیاز به پایداری سطحی در دماهای بالا و مقاومت به اکسیداسیون دارند، به ویژه در جایی که فولادهای کم آلیاژ معمولی کافی نیستند، طراحی شده است .

کاربردهای صنعتی A182 F5

فولاد F5 به دلیل ترکیب کروم-مولیبدن و مقاومت حرارتی مناسب، در صنایع زیر کاربرد گسترده دارد:

• دیگ‌های بخار و مخازن تحت فشار که در دماهای بالا کار می‌کنند.
• مبدل‌های حرارتی در پالایشگاه‌ها و واحدهای پتروشیمی.
• خطوط لوله با دمای بالا، به ویژه در پالایشگاه‌های نفت که سیالات خورنده با دمای بالا انتقال می‌یابند.
• اتصالات و فلنج‌های سیستم‌های بخار و گاز داغ در صنایع نیروگاهی.

فولاد آلیاژی A182 F9 (۹Cr-۱Mo)

ترکیب شیمیایی و خواص

فولاد A182 F9 که با نام ۹Cr-۱Mo شناخته می‌شود، یک فولاد فریتی با ۸ تا ۱۰ درصد کروم و ۰.۹۰ تا ۱.۱۰ درصد مولیبدن است . کروم بالای این آلیاژ (تقریباً دو برابر F5) باعث بهبود چشمگیر مقاومت به اکسیداسیون، خوردگی حرارتی و خزش در دماهای بالا می‌شود . حداکثر کربن آن ۰.۱۵ درصد، منگنز ۰.۳۰-۰.۶۰ درصد و سیلیسیم ۰.۵۰-۱.۰۰ درصد است . این آلیاژ با عناوین UNS K90941 و DIN 1.7386 نیز شناخته می‌شود .

خواص مکانیکی و دمای کاری

گرید F9 دارای حداقل استحکام تسلیم ۲۷۵ مگاپاسکال و حداقل استحکام کششی ۵۸۵ مگاپاسکال می‌باشد . حداکثر دمای کاری این آلیاژ حدود ۶۵۰ درجه سانتیگراد است. یکی از ویژگی‌های برجسته این آلیاژ، استحکام خزشی عالی و مقاومت به اکسیداسیون در دمای بالا می‌باشد که آن را برای شرایط عملیاتی شدید مناسب ساخته است .

کاربردهای صنعتی A182 F9

به دلیل مقاومت بالای F9 در برابر دما و خوردگی، این گرید در صنایع زیر به طور گسترده استفاده می‌شود:

• تجهیزات صنایع دارویی و شیمیایی که نیاز به سطوح استریل و مقاوم به خوردگی دارند.
• تجهیزات تماس با آب دریا مانند سکوهای حفاری فراساحلی.
• مبدل‌های حرارتی و کندانسورها در پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها.
• صنعت کاغذ و خمیر کاغذ (Paper & Pulp)، به دلیل مقاومت به مواد شیمیایی مورد استفاده در فرآیند تولید.
• شرکت‌های حفاری نفت (Oil Drilling Companies)، برای قطعات در معرض سیالات حفاری خورنده.
• تولید برق و پتروشیمی‌ها، به ویژه در بخش‌های با دمای بالا و فشار قوی.
• پردازش گاز و مواد شیمیایی ویژه (Specialty Chemicals).

فولاد آلیاژی A182 F11 (۱.۲۵Cr-۰.۵Mo)

ترکیب شیمیایی و خواص

فولاد A182 F11 که با نام ۱.۲۵Cr-۰.۵Mo و UNS K11572 شناخته می‌شود، یک فولاد کم آلیاژ کروم-مولیبدن است که در دو کلاس مختلف با محدوده کربن متفاوت تولید می‌شود. کلاس ۱ (Class 1) دارای کربن ۰.۰۵-۰.۱۵ درصد و کلاس ۲ (Class 2) دارای کربن ۰.۱۰-۰.۲۰ درصد است. کروم در این گرید ۱.۰۰ تا ۱.۵۰ درصد، مولیبدن ۰.۴۴ تا ۰.۶۵ درصد و سیلیسیم ۰.۵۰ تا ۱.۰۰ درصد می‌باشد . منگنز آن ۰.۳۰-۰.۸۰ درصد بوده و فسفر و گوگرد نیز به ترتیب حداکثر ۰.۰۳۰ و ۰.۰۲۰ درصد کنترل می‌شوند .

خواص مکانیکی و دمای کاری

گرید F11 حداقل استحکام تسلیم ۲۷۵ مگاپاسکال و حداقل استحکام کششی ۴۸۵ مگاپاسکال دارد . ازدیاد طول آن حداقل ۲۰ درصد و کاهش سطح حداقل ۳۰ درصد است . عملیات حرارتی این آلیاژ شامل نرمالایز در دمای ۹۰۰ درجه سانتیگراد و تمپر در دمای ۶۲۰ درجه سانتیگراد می‌باشد . حداکثر دمای کاری این گرید حدود ۵۶۵ درجه سانتیگراد است .

کاربردهای صنعتی A182 F11

فولاد F11 به دلیل تعادل خوب استحکام، قیمت و جوش‌پذیری، یکی از پرمصرف‌ترین گریدهای آلیاژی در صنایع نفت و گاز است. کاربردهای اصلی آن عبارتند از:

• تولید انواع فلنج‌ها و فیتینگ‌ها (اتصالات) مورد استفاده در خطوط لوله و تجهیزات پالایشگاهی.
• ساخت قطعات شیرآلات صنعتی (Valves) تحت فشار و دمای بالا.
• قطعات دیگ‌های بخار (Boilers) و مخازن تحت فشار در دمای متوسط تا بالا.
• مبدل‌های حرارتی در پالایشگاه‌ها که دمای عملیاتی تا حدود ۵۶۰ درجه سانتیگراد دارند.
• اتصالات جوشی و فلنج‌های خطوط فرآیندی در واحدهای پالایشگاهی و پتروشیمی.

فولاد آلیاژی A182 F12

ترکیب شیمیایی

فولاد A182 F12 نیز از دسته فولادهای کم آلیاژ کروم-مولیبدن محسوب می‌شود. ترکیب شیمیایی آن شامل کربن ۰.۱۰-۰.۲۰ درصد، سیلیسیم حداکثر ۰.۵۰ درصد، منگنز حداکثر ۰.۶۰ درصد، کروم ۱.۰۰ درصد (متوسط) و مولیبدن ۰.۴۰-۰.۶۰ درصد می‌باشد. فسفر و گوگرد آن نیز حداکثر ۰.۰۴۵ درصد است. این گرید به دلیل خواص نسبتاً مشابه با F11، در برخی کاربردهای مشابه نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فولاد آلیاژی A182 F22 (۲.۲۵Cr-۱Mo)

ترکیب شیمیایی و خواص

فولاد A182 F22 که با نام ۲.۲۵Cr-۱Mo، ۱.۷۳۸۰ و ۱۰CrMo9-10 نیز شناخته می‌شود، یک فولاد کم آلیاژ کروم-مولیبدن با عملکرد استثنایی در محیط‌های دمای بالا و فشار است . این آلیاژ در دو کلاس ۱ و ۳ تولید می‌شود (کلاس ۲ وجود ندارد) که کلاس ۳ استاندارد اصلی برای کاربردهای لوله‌کشی و فشار قوی محسوب می‌شود . ترکیب شیمیایی آن شامل ۲.۰۰ تا ۲.۵۰ درصد کروم، ۰.۸۷ تا ۱.۱۳ درصد مولیبدن، کربن ۰.۰۵-۰.۱۵ درصد، منگنز ۰.۳۰-۰.۶۰ درصد و سیلیسیم حداکثر ۰.۵۰ درصد می‌باشد .

خواص مکانیکی و دمای کاری

گرید F22 کلاس ۳ دارای حداقل استحکام تسلیم ۳۱۰ مگاپاسکال و حداقل استحکام کششی ۵۱۵ مگاپاسکال بوده و ازدیاد طول آن حداقل ۲۰ درصد است . حداکثر دمای کاری این آلیاژ حدود ۵۹۵ درجه سانتیگراد (۱۱۰۰ درجه فارنهایت) است . سختی آن حداکثر ۲۳۵ HBW می‌باشد و عملیات حرارتی آن شامل نرمالایز و تمپر یا کوئنچ و تمپر است .

مزیت ویژه: مقاومت به حمله هیدروژنی

مهمترین مزیت گرید F22 نسبت به F11 در سرویس پالایشگاهی، مقاومت به حمله هیدروژنی با دمای بالا (HTHA) است. بر اساس منحنی‌های نلسون (Nelson curves) در استاندارد API 941، فولاد ۲.۲۵Cr-۱Mo در فشارهای جزئی هیدروژن بالاتر و دماهای بیشتر نسبت به فولاد ۱.۲۵Cr-۰.۵Mo (F11) ایمن عمل می‌کند . این ویژگی F22 را به ماده استاندارد اتصالات فورج شده برای واحدهای هیدروژنی حساس تبدیل کرده است.

کاربردهای صنعتی A182 F22

فولاد F22 عمدتاً در واحدهای فرآیندی که با هیدروژن، هیدروکربن‌های سنگین و دماهای بالا سروکار دارند، استفاده می‌شود:

• واحدهای هیدروتریتینگ (Hydrotreater) و هیدروکراکینگ (Hydrocracker) : ساخت فلنج‌های رآکتور و اتصالات نازل.
• فلنج‌های کمپرسور هیدروژن رسیکل.
• اتصالات جداکننده فشار قوی (HP Separator) و فلنج‌های درام هات فلش.
• فلنج‌های خروجی اصلاح‌کننده‌های کاتالیستی (Reformer Outlet Piping) .
• تجهیزات پالایشگاهی و پتروشیمی که تا دمای ۵۹۵ درجه سانتیگراد کار می‌کنند.
• ساخت فورجینگ‌های فشار قوی در نیروگاه‌ها مانند پوسته توربین بخار و سیستم‌های لوله‌کشی بخار داغ.

فولاد آلیاژی A182 F91 (۹Cr-۱Mo-V-Nb)

ترکیب شیمیایی و خواص

فولاد A182 F91 که با نام Mod. 9Cr-1Mo (Grade 91) یا ۱.۴۹۰۳ شناخته می‌شود، یک فولاد اصلاح‌شده از خانواده ۹Cr-۱Mo است که با افزودن وانادیوم (V)، نیوبیوم (Nb) و نیتروژن (N) توسعه یافته است . این عناصر میکروآلیاژی با تشکیل رسوبات کاربونیتراید پایدار در ریزساختار مارتنزیتی، استحکام خزشی را به طور چشمگیری افزایش می‌دهند . ترکیب شیمیایی آن شامل ۸.۰۰ تا ۹.۵۰ درصد کروم، ۰.۸۵ تا ۱.۰۵ درصد مولیبدن، وانادیوم ۰.۱۸-۰.۲۵ درصد، نیوبیوم ۰.۰۶-۰.۱۰ درصد، نیتروژن ۰.۰۳۰-۰.۰۷۰ درصد، کربن ۰.۰۸-۰.۱۲ درصد، منگنز ۰.۳۰-۰.۶۰ درصد و سیلیسیم ۰.۲۰-۰.۵۰ درصد می‌باشد .

خواص مکانیکی و دمای کاری

گرید F91 دارای حداقل استحکام تسلیم ۴۱۵ مگاپاسکال و حداقل استحکام کششی ۵۸۵ مگاپاسکال است که به ترتیب حدود ۵۰ درصد و ۲۰ درصد بالاتر از F9 می‌باشد . حداکثر دمای کاری این آلیاژ حدود ۶۵۰ درجه سانتیگراد (۱۲۰۰ درجه فارنهایت) است و استحکام خزشی آن در این دما، حدود ۳۰ درصد بیشتر از F9 معمولی می‌باشد .

عملیات حرارتی ویژه

فولاد F91 به یک عملیات حرارتی دقیق و خاص نیاز دارد. ابتدا در دمای ۱۰۴۰ تا ۱۰۸۰ درجه سانتیگراد نرمالایز شده و سپس در دمای ۷۳۰ تا ۸۰۰ درجه سانتیگراد تمپر می‌شود تا ریزساختار مارتنزیت تمپر شده با توزیع مناسب رسوبات کاربیدی و کاربونیترایدی به دست آید .

کاربردهای صنعتی A182 F91

فولاد F91 که در صنعت به فولاد آتشخوار نیز معروف است، به دلیل استحکام فوق‌العاده در دماهای بالا، برای کاربردهای استراتژیک زیر استفاده می‌شود:

• نیروگاه‌های فوق بحرانی (Supercritical Power Plants) : فلنج‌ها و اتصالات اصلی بخار (Main Steam) و بخار داغ مجدد (Hot Reheat) در دماهای بالای ۶۰۰ درجه سانتیگراد.
• سیستم‌های بازیافت حرارت (HRSG) در نیروگاه‌های سیکل ترکیبی.
• رآکتورهای پتروشیمی در دماهای بسیار بالا، مانند فورجینگ نازل رآکتورها و فلنج‌های خطوط انتقال.
• بخاری‌های پالایشگاهی (Refinery Heaters) : فلنج‌های خروجی بخش تشعشعی (Radiant Section Outlet).
• صنایع هوافضا و تولید برق پیشرفته.

جدول جامع مقایسه گریدهای ASTM A182

فرآیند تولید و اشکال موجود محصولات A182

محصولات تحت پوشش استاندارد ASTM A182 به روش فورج گرم (Hot Forged) یا نورد (Rolled) تولید می‌شوند . در فرآیند فورج، شمش فولادی تا دمای مناسب (معمولاً بالای ۱۱۰۰ درجه سانتیگراد) حرارت داده شده و سپس با اعمال فشار بسیار زیاد، به شکل نهایی محصول درمی‌آید. سپس محصولات فورج شده تحت عملیات حرارتی دقیق (نرمالایز و تمپر یا کوئنچ و تمپر) قرار می‌گیرند تا خواص مکانیکی مطلوب به دست آید .

اشکال رایج محصولات استاندارد ASTM A182 در بازار ایران عبارتند از:

• فلنج‌ها (Flanges) : انواع فلنج‌های رزوه‌ای، لقمه‌ای، گرد، جوشی و کور، منطبق با استانداردهای ASME B16.5 و B16.47.
• اتصالات فورج (Forged Fittings) : انواع زانویی، سه راهی، تبدیل، دوشاخه و مهره‌های فورج منطبق با ASME B16.11.
• قطعات شیرآلات صنعتی (Valve Components) : بدنه شیر، بونه، ساقه و دیسک منطبق با ASME B16.34.
• قطعات ویژه فورج: شفت‌های پله‌دار، دیسک‌ها، لوله‌های کوتاه و قطعات OEM سفارشی.

جوش‌پذیری و عملیات حرارتی

جوشکاری فولادهای Cr-Mo تحت استاندارد ASTM A182 به دلیل کربن معادل نسبتاً بالا، نیازمند پیش‌گرمایش (Preheating) و عملیات حرارتی پس از جوش (PWHT) است. به طور کلی، کلیه گریدهای F5، F9، F11، F22 و F91 به دلیل ماهیت آلیاژی خود، مستعد ترک‌خوردگی در منطقه متأثر از حرارت (HAZ) هستند. برای مثال، برای جوشکاری گرید F9، الکترود E9018-B8 (طبق استاندارد AWS A5.5) توصیه می‌شود و فرآیندهای SMAW (جوشکاری دستی) و GTAW (TIG) رایج‌ترین روش‌ها هستند .

تمامی محصولات ASTM A182 باید تحت عملیات حرارتی استاندارد قرار گیرند. برای گریدهای F5، F9، F11 و F22، عملیات نرمالایز (Normalizing) در دمای حدود ۹۰۰-۱۰۰۰ درجه سانتیگراد و به دنبال آن تمپر (Tempering) در دمای حدود ۶۲۰-۷۰۰ درجه سانتیگراد انجام می‌شود. برای گرید F91، عملیات نرمالایز در ۱۰۴۰-۱۰۸۰ درجه سانتیگراد و سپس تمپر در ۷۳۰-۸۰۰ درجه سانتیگراد الزامی است . کنترل دقیق دما و زمان در این فرآیندها برای دستیابی به ریزساختار مناسب و خواص مکانیکی مطلوب، حیاتی است.

نتیجه‌گیری

فولادهای آلیاژی تحت استاندارد ASTM A182 به ویژه سری کروم-مولیبدن (F5, F9, F11, F22, F91)، ستون فقرات اتصالات و قطعات فورج شده در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاهی ایران و جهان را تشکیل می‌دهند. این گریدها با دامنه وسیعی از کروم (از ۱.۲۵٪ تا ۹.۵٪) و مولیبدن، امکان طراحی و ساخت تجهیزات حساس را برای طیف گسترده‌ای از دماها (تا ۶۵۰ درجه سانتیگراد) و فشارهای بالا فراهم کرده‌اند.

• گرید F5 به عنوان یک فولاد کروم-مولیبدن اقتصادی با مقاومت حرارتی و خوردگی خوب در دماهای متوسط، در دیگ‌های بخار و خطوط لوله داغ کاربرد دارد.
• گرید F9 با کروم ۸-۱۰٪، مقاومت عالی در برابر اکسیداسیون و خوردگی دما بالا دارد و برای مبدل‌های حرارتی، صنایع دارویی و شیمیایی ایده‌آل است.
• گرید F11 به عنوان اقتصادی‌ترین و پرکاربردترین فولاد کروم-مولیبدن، در پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها برای تولید انبوه فلنج‌ها و فیتینگ‌ها استفاده می‌شود.

• گرید F22 با ۲.۲۵٪ کروم و مقاومت بسیار خوب در برابر حمله هیدروژنی (HTHA)، برای واحدهای هیدروکراکینگ و هیدروتریتینگ در پالایشگاه‌ها ضروری است.
• گرید F91 که با نام فولاد آتشخوار نیز شناخته می‌شود، مدرن‌ترین و پرمقاومت‌ترین گرید است که با افزودن وانادیوم و نیوبیوم، استحکام خزشی فوق‌العاده‌ای در دماهای تا ۶۵۰ درجه سانتیگراد داشته و برای نیروگاه‌های فوق بحرانی و رآکتورهای پیشرفته پتروشیمی کاربرد دارد.

شناخت تفاوت‌های کلیدی میان این گریدها از نظر ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی و دمای حداکثر کاری، برای مهندسان، طراحان و تأمین‌کنندگان تجهیزات صنعتی در ایران ضروری است. انتخاب آگاهانه و مبتنی بر استاندارد، تضمین‌کننده ایمنی، دوام و بهره‌وری خطوط لوله، پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌ها در طول عمر مفید آنها خواهد بود.

منابع

ISO 9328-2:2018. (2018). Steel flat products for pressure purposes — Technical delivery conditions — Part 2: Non-alloy and alloy steels with specified elevated temperature properties. Geneva: International Organization for Standardization.

American Society of Mechanical Engineers. (2023). ASME Boiler and Pressure Vessel Code, Section II – Materials, Part A – Ferrous Material Specifications. New York: ASME International.

ASTM International. (2020). ASTM A182/A182M-20b: Standard Specification for Forged or Rolled Alloy and Stainless Steel Pipe Flanges, Forged Fittings, and Valves and Parts for High-Temperature Service. West Conshohocken, PA: ASTM International.

Projectmaterials. (2024). ASTM A182 Forged Fitting Materials. [online] Available at: https://blog.projectmaterials.com/quick-answers/materials/astm-a182-forged-fitting-materials/

Projectmaterials. (2025). What Is A182 F22? 2.25Cr-1Mo Forged Steel. [online] Available at: https://blog.projectmaterials.com/quick-answers/materials/what-is-a182-f22/

Projectmaterials. (2025). What Is A182 F91? Modified 9Cr-1Mo Steel. [online] Available at: https://blog.projectmaterials.com/quick-answers/materials/what-is-a182-f91/

Taurus Piping. (2025). Material Grade – ASTM A182/A182M. [online] Available at: https://www.tauruspiping.com/single-material.php?section=alloy_steels&data=alloy_steels

MetalSpiping. (2020). ASTM A182 Low Alloy Steel Forgings. [online] Available at: http://www.metalspiping.com/astm-a182-low-alloy-steel-forgings.html

CCSteels. (2019). A182 Grade F11 Class 2 Technical Data Sheet. [online] Available at: http://www.ccsteels.com/Structural_steel/5365.html

CCSteels. (2019). A182 Grade F22 Class 3 Technical Data Sheet. [online] Available at: http://www.ccsteels.com/Structural_steel/5365.html

CCSteels. (2019). ASTM A182 Grade F91 Technical Data Sheet. [online] Available at: http://www.ccsteels.com/Structural_steel/6625.html

Metinox Overseas. (2025). ASTM A182 F9 Alloy Steel Flanges. [online] Available at: https://www.metinoxoverseas.com/astm-a182-f9-alloy-steel-flanges-manufacturer-supplier/

Fushun Special Steel. (2025). DIN 1.7380 10CrMo9-10 ASTM A182 F22 Alloy Steel. [online] Available at: https://www.fushunspecialsteel.com/

Material Welding. (2022). Welding of P9 (9Cr-1Mo) Steel. [online] Available at: https://materialwelding.com/welding-of-p9-9cr-1mo-steel/

API Standard 941. (2008). Steels for Hydrogen Service at Elevated Temperatures and Pressures in Petroleum Refineries and Petrochemical Plants. Washington, DC: American Petroleum Institute.

ASME B16.5-2020. (2020). Pipe Flanges and Flanged Fittings: NPS 1/2 through NPS 24 Metric/Inch Standard. New York: American Society of Mechanical Engineers.

• تلگرام
• اینستاگرم